Khắc phục sự cố nguồn máy tính: Những điều bạn cần biết

sự cố nguồn máy tính - feature image
Mục lục Nội dung

Sự cố nguồn máy tính không phải là loại sự cố hiếm gặp khi sử dụng PC. Tuy nhiên nó cũng gây ra không ít hoang mang, lo lắng cho người dùng khi gặp phải, đặc biệt là những người dùng chưa có nhiều kinh nghiệm. Trong bài viết này, hãy cùng Jetek tìm hiểu nguyên nhân gây ra những sự cố nguồn máy tính và cách khắc phục chúng.

Sự cố nguồn máy tính là gì?

Sự cố nguồn máy tính là các vấn đề liên quan đến nguồn cung cấp điện cho máy tính, khiến cho máy tính không hoạt động đúng cách hoặc không hoạt động được. Các sự cố này có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau và có thể biểu hiện dưới nhiều dạng khác nhau.

Hướng dẫn kiểm tra nhanh nguồn máy tính khi gặp sự cố máy tính không hoạt động

Nếu máy tính của bạn gặp không hoạt động và bạn muốn biết nó có liên quan đến sự cố nguồn máy tính hay không, hãy thực hiện bài kiểm tra đơn giản theo các bước sau:

  1. Đảm bảo an toàn: Trước tiên, hãy tắt nguồn máy tính bằng cách chuyển công tắc I/O ở mặt sau sang vị trí “O”.
  2. Ngắt kết nối nguồn AC: Rút dây nguồn AC khỏi nguồn máy tính.
  3. Ngắt kết nối các thiết bị ngoại vi: Tháo tất cả các thiết bị ngoại vi và thiết bị khỏi nguồn máy tính.
  4. Cắm lại nguồn AC: Cắm lại dây nguồn AC vào bộ nguồn và đảm bảo nguồn AC đến trực tiếp từ ổ cắm trên tường (không sử dụng ổ cắm điện nối dài).
  5. Kết nối cáp bo mạch chủ: Trước khi bắt đầu kiểm tra, hãy kết nối cả đầu nối 18-pin và 10-pin của cáp bo mạch chủ với nguồn máy tính.
  6. Chế độ quạt: Đảm bảo rằng công tắc điều khiển quạt trên nguồn máy tính được đặt ở chế độ S2FC (Smart & Silent Fan Control). Ở chế độ S3FC (Smart Silent & Hybrid Fan Control), quạt sẽ không quay.
  7. Tạo đoản mạch: Dù cho tất cả cáp bo mạch chủ 24-pin của bạn có màu đen hay màu sắc khác, hãy sử dụng kẹp giấy hoặc một đoạn dây để tạo đoản mạch bằng cách kết nối các chân (chú ý màu sắc dây).
  8. Sử dụng bộ kiểm tra nguồn (nếu có): Nếu bạn có bộ kiểm tra nguồn, hãy gắn nó vào cuối đầu nối bo mạch chủ 24-pin. Có một rãnh trên bộ kiểm tra vừa với rãnh trên đầu nối 24-pin.
  9. Bật nguồn: Bật nguồn bằng cách chuyển công tắc I/O sang vị trí “I”.
  10. Kiểm tra quạt: Kiểm tra xem quạt nguồn có chạy không. Nếu có thì bộ nguồn của bạn vẫn hoạt động bình thường.

sự cố nguồn máy tính - 1

Những phần tử khác cần kiểm tra khi máy tính hoàn toàn không khởi động được

Lưu ý an toàn trước khi kiểm tra sự cố nguồn máy tính

Trước khi thực hiện bất cứ kiểm tra nào, hãy luôn đảm bảo rằng bạn đã thực hiện những biện pháp an toàn cần thiết để bảo vệ bản thân, cụ thể:

  • Mang dép cao su hoặc đứng trên một mặt phẳng không dẫn điện để phòng tránh giật điện.
  • Tốt nhất bạn nên đeo vòng tay chống tĩnh điện.
  • Nếu không có vòng tay chống tĩnh điện, hãy đảm bảo rằng bạn đã tắt bộ nguồn máy tính khi bạn đang làm việc với nó.
  • Thường xuyên chạm vào vỏ case để cơ thể nối đất.

Kiểm tra đèn LED trên mainboard

Nếu sự cố nguồn máy tính vẫn tiếp tục diễn ra sau khi nhấn nút nguồn, hãy quan sát xem đèn LED mainboard có được bật, xác nhận mainboard có điện hay không. Nếu đèn LED trên mainboard không sáng, có thể bạn cần thay nguồn máy tính mới. Tuy nhiên, trước khi làm điều đó, hãy thử thay dây nguồn khác và thử ổ cắm điện khác.

Kiểm tra nút nguồn PC

Nếu mainboard đã nhận được nguồn điện, tiếp theo hãy kiểm tra xem nút nguồn của PC có được kết nối đúng cách không. Tùy từng loại case máy tính mà cách kết nối sẽ có sự khác nhau. Nhưng hầu hết đều sẽ có một dãy cáp mỏng chạy từ bảng điều khiển phía trước (bao gồm nút nguồn, đèn LED báo hiệu và các cổng I/O) đến một điểm thường nằm trên mainboard. Bạn hãy tháo nắp bên của case, xác định vị trí nối cáp đó và đảm bảo rằng nó được nối đúng cách.

sự cố nguồn máy tính - 2

Kiểm tra sự cố nguồn máy tính trong trường hợp có tiếng ồn hoặc đèn nhưng màn hình không lên

Bên cạnh nguyên nhân trực tiếp do bộ nguồn gặp vấn đề, sự cố nguồn máy tính có thể xuất hiện khi các bộ phận khác gặp lỗi. Khi đó bạn hãy kiểm tra lần lượt các bộ phận sau cho đến khi phát hiện ra lỗi nằm ở đâu:

Kiểm tra màn hình

Trước khi bắt đầu các bước khắc phục sự cố máy tính phức tạp hơn, hãy đảm bảo rằng màn hình không phải là nguyên nhân khiến PC của bạn không hoạt động bằng các bước kiểm tra sau:

  • Kiểm tra kết nối: Đảm bảo màn hình được cắm điện và kết nối với PC đúng cách.
  • Kiểm tra đèn báo: Quan sát xem đèn báo trên màn hình có sáng không để biết chắc chắn rằng nó đã được bật.
  • Kiểm tra cáp màn hình: Sử dụng cáp màn hình khác để xem cáp hiện tại có bị lỗi không.
  • Điều chỉnh độ sáng: Đôi khi độ sáng màn hình bị giảm xuống mức tối thiểu có thể khiến bạn nhầm tưởng rằng nó không hoạt động. Hãy thử điều chỉnh độ sáng và các cài đặt khác.

Chẩn đoán sự cố nguồn máy tính qua lỗi và tiếng “bíp”

Nhiều loại mainboard hiện đại có khả năng hiển thị mã lỗi trên màn hình LED hoặc thông qua những tiếng “bíp” đặc trưng. Nếu bạn thấy mã lỗi hoặc nghe thấy tiếng bíp khi khởi động máy tính, hãy tham khảo sách hướng dẫn sử dụng mainboard để xác định vấn đề. Các mã lỗi này có thể cho biết nhiều nguyên nhân khác nhau, từ việc quên cắm cáp nguồn cho đến CPU bị hỏng và cần thay thế.

Kiểm tra đoản mạch

Nếu máy tính của bạn khởi động được một lúc, quạt tản nhiệt quay, đèn sáng, nhưng sau đó tắt đột ngột và lặp lại liên tục, có khả năng hệ thống bị đoản mạch. Sự cố nguồn máy tính này xảy ra khi một linh kiện nào đó tạo ra kết nối điện không đúng giữa các linh kiện. Để kiểm tra đoản mạch, bạn có thể thực hiện các bước sau:

  • Kiểm tra dây cáp: Đảm bảo tất cả các dây cáp đều nguyên vẹn, không có dây nào bị sờn hoặc chạm vào mainboard.
  • Kiểm tra vỏ case: Đảm bảo không có phần nào của vỏ case tiếp xúc trực tiếp với các linh kiện điện tử trên mainboard.
  • Kiểm tra ốc vít: Hãy kiểm tra kỹ xem có ốc vít nào vô tình bị rơi vào bên trong case và chạm vào mainboard hoặc các linh kiện khác không.

Nếu bạn nghi ngờ có đoản mạch, cách tốt nhất để đảm bảo an toàn là tháo tất cả các linh kiện ra khỏi case và lắp ráp lại trên một mặt phẳng. Nếu bạn nghĩ rằng có một con ốc vít bị lỏng ở đâu đó gây ra sự cố nguồn máy tính, hãy thử nghiêng nhẹ case để tìm vị trí của nó.

Thiết lập lại CMOS

Nếu sự cố nguồn máy tính không bắt nguồn từ phần cứng, nó có thể do xung đột phần mềm hoặc lỗi cài đặt trong BIOS (Basic Input/Output System). Đây là chương trình được chạy trước khi hệ điều hành khởi động và giúp cấu hình máy tính. Việc thiết lập lại chip CMOS (Complementary Metal-Oxide-Semiconductor) có thể giải quyết các vấn đề liên quan đến BIOS.

Để thiết lập lại CMOS, bạn có thể thực hiện một trong hai cách sau:

  • Sử dụng nút Reset CMOS: Nếu mainboard có nút Reset CMOS, hãy xem hướng dẫn sử dụng và làm theo để tái khởi động CMOS.
  • Tháo pin CMOS: Ngắt kết nối nguồn điện của máy tính –> Tìm pin CMOS (pin cúc áo) trên mainboard –> Tháo pin ra –> Nhấn và giữ nút nguồn của máy tính trong 30 giây –> Lắp lại pin và kết nối lại nguồn điện.

Lưu ý: Sau khi thiết lập lại CMOS, bạn sẽ cần phải cấu hình lại các cài đặt BIOS tùy chỉnh (nếu có), chẳng hạn như cấu hình quạt, ép xung hoặc cấu hình ổ đĩa.

sự cố nguồn máy tính - 3

Kiểm tra lại tất cả dây cáp

Một trong những nguyên nhân phổ biến gây ra sự cố nguồn máy tính khiến nó không khởi động được là do cáp nguồn không được cắm đúng cách. Hãy kiểm tra kỹ tất cả các cáp nguồn, bao gồm:

  • Cáp nguồn 24-pin của mainboard: Đảm bảo cáp được cắm chắc chắn vào cả bo mạch chủ và nguồn điện.
  • Cáp nguồn 4/8-pin của CPU: Đây là dây cáp nguồn thường bị bỏ qua, vì vậy hãy kiểm tra kỹ xem nó đã được cắm đúng chưa.
  • Cáp nguồn của các linh kiện khác: Kiểm tra các cáp nguồn của ổ cứng, ổ đĩa quang, card đồ họa và các thiết bị mở rộng khác.

Nếu bạn sử dụng bộ nguồn máy tính dạng module, hãy đảm bảo rằng tất cả các dây cáp trên được cắm đúng vị trí và được kết nối với đúng linh kiện.

sự cố nguồn máy tính - 4

Kiểm tra CPU

Việc lắp đặt CPU tương đối đơn giản nhưng đôi khi vẫn có thể xảy ra sai sót, chẳng hạn như quạt tản nhiệt không được đặt phẳng với bộ xử lý hoặc quên hạ cần gạt giữ CPU. Nếu bạn nghi ngờ CPU là nguyên nhân dẫn đến sự cố nguồn máy tính, hãy thử tháo nó ra và lắp đặt lại từ đầu.

Đối với CPU Intel

CPU Intel chỉ có thể được lắp theo một hướng do có một cặp rãnh ở một bên của chip khớp với các rãnh trong socket. Nếu bạn tự lắp đặt chip, hãy đảm bảo miếng nhựa đen bảo vệ các chân cắm trên mainboard đã được gỡ bỏ trước khi lắp CPU.

Khung xung quanh socket sẽ giữ chip cố định, và một cần gạt nhỏ bên cạnh nó phải được kẹp xuống và nhét dưới kẹp ở cuối. Cần một lực vừa phải để kẹp chip xuống.

Đối với CPU AMD

Bạn hãy tìm một hình tam giác màu vàng trên một góc của chip và căn chỉnh nó với hình tam giác trên socket. Sau khi chip đã được đặt hoàn toàn vào socket, hãy cẩn thận hạ cần gạt xuống để kẹp chip vào vị trí.

Lưu ý: Nếu bạn thấy chân cắm bị cong, đó có thể là nguyên nhân gây ra sự cố. Hãy kiểm tra kỹ khu vực xung quanh để tìm các hư hỏng khác trước khi lắp đặt lại chip. Nếu bạn không tự tin để khắc phục sự cố này, hãy liên hệ với chuyên gia hoặc kỹ thuật viên để được hỗ trợ.

sự cố nguồn máy tính - 5

Kiểm tra RAM

Các vấn đề về RAM có thể gây ra nhiều sự cố nguồn máy tính. Nếu bạn nghi ngờ RAM là nguyên nhân khiến PC không hoạt động, hãy kiểm tra như sau:

  • Kiểm tra loại RAM: Đảm bảo rằng bạn sử dụng đúng loại thanh RAM cho hệ thống của mình.
  • Kiểm tra khe cắm RAM: Đảm bảo thanh RAM được lắp vào đúng khe cắm, đúng hướng và được cắm chặt.
  • Thử từng thanh RAM: Nếu bạn mua bộ RAM hai kênh, hãy thử khởi động máy tính chỉ với một thanh RAM để xem liệu có thanh nào bị lỗi không. Bạn cũng có thể đổi vị trí các thanh RAM để kiểm tra xem có khe cắm nào bị hỏng không.

Kiểm tra card đồ họa (GPU)

Cách dễ nhất để chẩn đoán sự cố nguồn máy tính có liên quan đến GPU không đó là thử sử dụng một card khác. Nếu bạn có sẵn một card đồ họa dự phòng, hãy tháo cái cũ ra và cắm cái mới vào để xem hệ thống có khởi động được hay không. Nếu có thì card đồ họa cũ có thể là nguyên nhân gây ra sự cố nguồn máy tính.

Nếu bạn không có card đồ họa dự phòng nào nhưng PC của bạn có card đồ họa tích hợp (onboard), bạn vẫn có thể kiểm tra card rời của mình. Bạn hãy tháo card đồ họa rời ra, sau đó cắm màn hình vào cổng xuất hình của mainboard. Nếu hệ thống khởi động được thì có thể card đồ họa rời là vấn đề.

Đôi khi để khắc phục sự cố nguồn máy tính, đơn giản bạn chỉ cần cắm lại linh kiện là xong. Ngoài ra, nếu có thể hãy thử sử dụng cáp nguồn khác cho GPU và tránh sử dụng bộ chuyển đổi nguồn. Nếu mainboard của bạn có nhiều khe cắm PCIExpress, hãy thử cắm GPU vào một khe cắm khác.

Cuối cùng, nếu bạn có card đồ họa rời, hãy kiểm tra lại xem màn hình của bạn đã được cắm trực tiếp vào nó (chứ không phải vào cổng video trên mainboard) hay chưa.

Xử lý sự cố khi máy tính tắt đột ngột do lỗi tản nhiệt (Cooler)

Nếu máy tính của bạn khởi động được trong một khoảng thời gian ngắn rồi đột ngột tắt, rất có thể hệ thống tản nhiệt đang gặp vấn đề. Dưới đây là các bước kiểm tra và khắc phục bạn có thể thực hiện:

Kiểm tra quạt tản nhiệt

  • Tiếng kêu của quạt: Đầu tiên, hãy lắng nghe xem quạt tản nhiệt có đang hoạt động hay không. Nếu không nghe thấy tiếng quạt quay hoặc quay yếu, hãy kiểm tra kết nối của quạt với mainboard.
  • Kết nối của quạt: Đảm bảo quạt được cắm đúng vào đầu cắm fan header trên mainboard. Đầu cắm này thường được dán nhãn rõ ràng, tuy nhiên một số loại tản nhiệt phức tạp có thể yêu cầu nhiều kết nối khác nhau.

Kiểm tra và tra keo tản nhiệt

  • Vai trò của keo tản nhiệt: Đóng vai trò quan trọng trong việc truyền nhiệt từ CPU đến quạt tản nhiệt. Nếu keo tản nhiệt quá ít, không được tra đều hoặc không đúng loại, hiệu quả tản nhiệt sẽ kém, dẫn đến CPU quá nóng, gây nên sự cố nguồn máy tính.
  • Lắp đặt lại quạt tản nhiệt: Nếu bạn nghi ngờ keo tản nhiệt là nguyên nhân gây nên sự cố nguồn máy tính, hãy tháo quạt ra –> Vệ sinh sạch sẽ bề mặt quạt và CPU (có thể sử dụng cồn isopropyl 99%) –> Bôi một lượng keo tản nhiệt mới vừa đủ vào giữa CPU –> Cẩn thận đặt tản nhiệt lên trên CPU –> Vặn chặt các ốc hoặc chốt theo trình tự, đảm bảo tản nhiệt được lắp đều, không gây áp lực quá mức lên bất kỳ điểm nào của CPU.

sự cố nguồn máy tính - 6

Lưu ý khi tra keo tản nhiệt:

  • Bạn không nên sử dụng quá nhiều keo tản nhiệt, chỉ cần một lượng nhỏ vừa đủ để lấp đầy khoảng trống giữa CPU và tản nhiệt.
  • Tránh để keo tản nhiệt tràn ra ngoài khi lắp đặt.
  • Nếu bạn không tự tin thực hiện các bước trên, hãy tìm kiếm sự hỗ trợ từ kỹ thuật viên có chuyên môn.

Xử lý trường hợp hệ thống máy tính khởi động được nhưng bị lỗi

Nếu máy tính của bạn khởi động thành công, tín hiệu xuất hiện trên màn hình, nhưng máy tính bị treo hoặc tắt trước khi vào được hệ điều hành, vấn đề gặp phải có lẽ đơn giản hơn. Dưới đây là các bước kiểm tra và khắc phục bạn có thể thực hiện:

Kiểm tra kết nối ổ cứng

  • Ổ cứng SSD NVMe: Nếu bạn đang sử dụng ổ SSD NVMe, hãy kiểm tra xem nó đã được cắm đúng vào khe M.2 chưa. Nếu ổ cứng không được gắn chắc chắn, hãy tháo ra và cắm lại.
  • Ổ cứng SSD hoặc HDD SATA: Đối với ổ SSD hoặc HDD SATA, bạn cần kiểm tra cả hai kết nối, một cho nguồn điện và một cho dữ liệu. Cáp nguồn chạy từ nguồn điện đến ổ đĩa, trong khi cáp dữ liệu kết nối từ ổ đĩa đến mainboard. Hãy đảm bảo cả hai đầu cáp được cắm chắc chắn.

Kiểm tra cài đặt BIOS (Basic Input/Output System)

Nếu mainboard có các tùy chọn cài đặt bổ sung, chẳng hạn như chế độ tối ưu hóa RAM cho chơi game, hãy đảm bảo chúng đã được tắt. Bạn cũng không nên thực hiện việc ép xung (overclocking) trong giai đoạn này vì nó có thể khiến máy tính tắt trước khi khởi động hoàn toàn. Sau khi mọi thứ hoạt động ổn định, bạn có thể bắt đầu ép xung nếu muốn.

Reset CMOS

Thông thường, việc thiết lập lại CMOS có thể khắc phục các vấn đề về POST (Power-On Self-Test) và khởi động của máy tính. Bạn có thể sử dụng nút reset CMOS trên mainboard (nếu có). Nếu không, bạn sẽ phải tháo pin CMOS ra khỏi mainboard.

Kiểm tra lỗi cài đặt hệ điều hành

Nếu logo hệ điều hành vẫn hiển thị trên màn hình trong khi máy tính đang khởi động lại, có thể có sự cố về cài đặt. Bạn có thể thử khởi động vào chế độ an toàn (Safe Mode) để xem nó có khắc phục được sự cố không.

Nếu gần đây bạn đã chuyển sang Windows 11, hệ điều hành mới có thể gây áp lực lên phần cứng của bạn, dẫn đến sự cố nguồn máy tính và lỗi khởi động trên các thiết bị cũ hơn. Đảm bảo rằng máy tính của bạn đáp ứng được yêu cầu cấu hình của Windows 11, hoặc hãy chuyển về Windows 10 nếu cần thiết.

Reset Windows

Nếu tất cả các cách trên đều không hiệu quả, hãy thử đặt lại Windows trên máy tính của bạn về cài đặt gốc để khắc phục sự cố nguồn máy tính.

Kết luận

Sự cố nguồn máy tính không chỉ gây gián đoạn công việc mà còn có thể khiến người dùng bị mất dữ liệu quan trọng. Hy vọng rằng với những hướng dẫn chi tiết trên, bạn có thể tự tin xử lý, khắc phục nhiều vấn đề phổ biến liên quan đến việc máy tính không khởi động được.

Tuy nhiên, nếu bạn không tự tin với khả năng của mình hoặc gặp phải sự cố nguồn máy tính nghiêm trọng, hãy tìm kiếm sự hỗ trợ kịp thời từ chuyên gia kỹ thuật. Điều này sẽ giúp máy tính của bạn sớm hoạt động trở lại bình thường, bảo vệ các linh kiện quan trọng khác khỏi bị hư hỏng.

Bên cạnh đó, hãy luôn nhớ rằng bảo trì thiết bị thường xuyên là chìa khóa để PC của bạn hoạt động ổn định và bền bỉ. Để sở hữu bộ nguồn máy tính với chất lượng và giá thành tốt nhất, hãy lựa chọn sản phẩm của Jetek ngay hôm nay. Hẹn gặp lại bạn ở những bài viết chia sẻ thông tin công nghệ tiếp theo.